سلسله نشست های تخصصی مباحث اعتقادی
عقل و دین
موضوع همایش :
کارکرد های عقل از نگاه دین "
ارایه بحث توسط :
استاد: حجه الاسلام برنجکار
تاریخ برگزاری : پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۳۸۸

عقل و دین

در صورتی که در مورد این همایش سوالی دارید “در اینجا " مطرح کنید... ۷ سوال پاسخ داده شده است.

آرشیو سوالات مطرح شده درباره این جلسه
قابليّت پاسخ گويي و رفع شبهات
۶
با توجه به نگاه تفکر پوزيتيويستي نسبت به عقل ابزاري - که ناشي از شبهات فراوان در مباحث هستي شناسي و معرفت شناسي است - کدام يک از دو مکتب ( مکاتب فلسفي و مکتب تفکيک) با توجّه به مباني صحيح، قابليّت پاسخ گويي و رفع شبهات را دارد؟

ما به مکاتب کاري نداريم. ما به عقل کار داريم. عقل مي تواند از دين دفاع کند. عرض کرديم که يکي از نقش هاي عقل در کلام اماميّه، نقش مدافعه گري است. ما هم کاملا به اين مطلب ملتزم هستيم. اين تلقّي درست نيست که اين جا دو مکتب هست که يکي مي گويد در دفاع از دين از عقل استفاده نکنيم و ديگري بگويد استفاده...ادامه‌ی پاسخ

جایگاه عقل در جعل احکام شرعی
۴
اگر عقل صرف انکشاف نبوده و به تعبير شما همراه با فشار روحي است، پس عقل، خود مي تواند جاعل حکم شرع باشد. زيرا مخالفت کردن با چنين عقلي، موجب عقاب، و متابعت کردن از آن، مستوجب ثواب خواهد بود.

بله، اين يک بحثي است که استدلال مي شود به آيه ي : و ما کنا معذّبين حتّي نبعث رسولاً (إسراء/ 15). بنابراين آنچه را که عقل مي گويد، ارشادي است و تا دين نيايد، عقابي نخواهد بود. ببينيد دو تا بحث است. يک بحث عقلي داريم و يک بحث نقلي. در بحث عقلي، عقل مي فهمد که اين خوب است و آن بد است. عقل مي فهمد که...ادامه‌ی پاسخ

مراد میرزا مهدی اصفهانی از برهان
۵
چرا مرحوم ميرزا مهدي اصفهاني(ره) برهان را رد مي کنند؟ مرادشان از برهان چيست؟

البتّه بايد کساني که به مباني مرحوم ميرزا مهدي اصفهاني مسلط هستند در اين مورد بحث کنند. من الآن متکفل بحث از آيات و روايات هستم در بحث کارکردهاي ديني. اما با توجه به اطلاعات ناقص و اندكي که در اين زمينه دارم، ايشان برهان را رد نمي کنند. ايشان قياس فقهي را رد مي کنند، يعني همان مطلبي را که قرآن هم رد...ادامه‌ی پاسخ

مقبولیت تعقل صرف در حقایق عالم
۴
با توجه به قسم چهارم عقل در روايات که تعقل را عمل خوب مي‌داند، آيا نمي‌توان نتيجه گرفت که تعقل صرف در حقايق عالم، حتي اگر نتيجه ي مستقيم عملي هم نداشته باشد، مقبول است؟

البته اين نتيجه با آن مقدمه خيلي ارتباط ندارد، ولي اين نتيجه درست است. يعني مطابق روايات اگر کسي اجتهاد بکند و به حق برسد، دو ثواب خواهد داشت، و اگر به حق نرسد، يک ثواب. نتيجه درست است. البتّه خود عقل در بسياري از موارد مي‌فهمد که نمي‌رسد، و بي جهت تلاش مي کند. حالا اين که نمي تواند بفهمد، گاهي کلا...ادامه‌ی پاسخ

ارتباط بين عقل و روح
۲
چه ارتباطي بين عقل و روح(نفخت فيه من روحي) وجود دارد؟

در روايات آمده است: انّ ضوء الرّوح العقل(بحارالانوار، ج1، ص153). يا: مثل العقل في القلب کمثل السّراج في وسط البيت(ميزان الحکمة، ج3، ص2034). در اين جا قلب به معناي روح است. يعني نورانيت روح به عقل است، به افراد مجنون بنگريد. آنان حسن و قبح ها را نمي‌فهمند يا کم مي فهمند. اين‌ها روح دارند، اما خيلي...ادامه‌ی پاسخ

دسترسی به عقل بدون خطا
۴
فرموديد عقل بما هو عقل خطا ندارد. آن جا خطا دارد که با هواي نفس مخلوط شود. آيا انسان بدون اين اميال مي تواند فعاليت داشته باشد که جداي از اين اميال، کارکردي براي عقل در نظر بگيريم و آن فعاليت را درست بدانيم؟

بله، عرض کرديم که ميل را در انسان قرار داده اند و انسان بدون ميل، اصلا وجود ندارد. منتهي ما بايد کاري بکنيم که غلب عقله شهوته بشود. ميل به غذا را که نمي توانيم از بين ببريم. بايد غذا بخوريم. اما بايد اين ميل به غذا را، در راستاي عقل انجام دهيم نه در مقابل آن. عقل مي گويد اين اندازه بس است. شهوت و مي...ادامه‌ی پاسخ

عقل بيّن و غير بيّن
۴
نظر حضرت عالي در مورد نظريّه تقسيم عقل به بيّن و غير بيّن چيست؟

عقل، همان بيّن است. در واقع عقل غير بيّن همان عقلي است که مي فهمد که نمي فهمد، پس حدس مي‌زند. اين حدس، حجّت نيست. ممکن است در امور عادي حجّت باشد، اما در امور ديني حجّت نيست. گاهي در امور عادي چاره اي نداريم. چون داريم با همين عقل ابزاري برنامه ريزي مي کنيم. در قبول يک نظريه علمي اوائل مي گفتند آن ک...ادامه‌ی پاسخ

دیدگاه خود را ارسال کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز با * علامت گذاری شده اند.